In het kort
- Stellen kunnen hun relatie op verschillende manieren juridisch vormgeven.
- Er zijn twee relatievormen waarvoor de wet specifieke regels geeft. Deze twee vormen zijn het huwelijk en het geregistreerd partnerschap.
- Er zijn ook veel stellen die een relatie hebben zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap. Dit wordt informeel samenleven genoemd. Hiervoor bevat de wet geen specifieke regeling.
- Je kunt informeel samenleven met een samenlevingscontract, maar het kan ook dat je samenleeft zonder iets te regelen.
De vier relatievormen
1. Huwelijk
De wet bevat regels die van toepassing zijn vanaf het moment dat partners met elkaar trouwen. Deze regels zijn automatisch van toepassing wanneer je bij de gemeente met elkaar trouwt. Je kunt samen van de wettelijke regels afwijken door huwelijkse voorwaarden op te stellen. Dit moet je doen bij de notaris. Lees hier wat je wel en niet kunt afspreken in huwelijkse voorwaarden.
In 2018 zijn de regels voor gehuwden veranderd. De informatie op deze pagina geldt voor stellen die na 1 januari 2018 getrouwd zijn. Voor meer informatie over huwelijken die voor 2018 zijn aangegaan, zie de pagina over het huwelijk.
2. Geregistreerd partnerschap
De wet bevat ook regels die van toepassing zijn voor geregistreerde partners. Deze regels zijn nagenoeg hetzelfde als de regels voor gehuwden. Juridisch gezien zijn het huwelijk en het geregistreerd partnerschap dus bijna gelijk. Er zijn een paar kleine verschillen, bijvoorbeeld bij het beëindigen van de relatie. Bekijk de verschillen.
Ook van de wettelijke regels voor het geregistreerd partnerschap kun je afwijken. Net als bij de huwelijkse voorwaarden doe je dit door samen afspraken te maken. Dit moet bij de notaris. In plaats van huwelijkse voorwaarden heet dit dan partnerschapsvoorwaarden.
In 2018 zijn de regels voor geregistreerde partners veranderd, net als bij het huwelijk. De informatie op deze pagina geldt voor stellen die na 1 januari 2018 een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan. Voor meer informatie over geregistreerde partnerschappen die voor 2018 zijn aangegaan, zie de pagina over het geregistreerd partnerschap.
3. Samenlevingscontract
Stellen die niet getrouwd zijn en geen geregistreerd partnerschap hebben, kunnen samen afspraken maken over hun relatie. Het document waar de afspraken in staan heet een samenlevingscontract of samenlevingsovereenkomst. Een samenlevingscontract kun je laten opstellen bij de notaris, maar dit is niet verplicht. Je mag ook zelf afspraken maken. Bekijk wat je kunt afspreken in een samenlevingscontract en wanneer het verstandig is om naar de notaris te gaan.
4. Niks geregeld
Het is mogelijk dat partners niet trouwen, geen geregistreerd partnerschap aangaan en geen samenlevingscontract hebben. In dat geval zijn algemene wettelijke regels van toepassing. Deze regels passen vaak niet goed bij het gedrag van stellen tijdens een relatie. Dit kan verschillende problemen opleveren en zorgt voor veel onzekerheid als stellen uit elkaar gaan of als een van de partners komt te overlijden. Bekijk de juridische gevolgen en risico's van niks regelen.
De belangrijkste verschillen op een rij
De verschillen tussen het huwelijk, het geregistreerd partnerschap en niks regelen worden hier voor een aantal onderwerpen op een rijtje gezet. Ook laat ik zien wat je kunt afspreken in een samenlevingscontract, huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden.
Kinderen
Kinderen krijgen
Als je juridisch ouder bent van een kind, krijg je allerlei rechten en plichten. Zo heb je recht op omgang met je kind en wordt je kind automatisch jouw erfgenaam. Wie is de juridisch ouder van een kind?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Jullie zijn allebei automatisch juridisch ouder.
Niks geregeld
De geboortemoeder is automatisch de juridische moeder. De partner moet het kind bij de gemeente erkennen.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over wie de juridisch ouder van een kind is.
Samenlevingscontract
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over wie de juridisch ouder van een kind is.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over kinderen krijgen
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:198 BW, artikel 1:199 BW, artikel 1:203 BW, artikel 1:204 BW.
Achternaam van kinderen
Een kind krijgt bij de geboorte een achternaam. Welke achternaam is dit?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Eigen keuze. Niks doorgegeven? Achternaam van de vader.
Niks geregeld
Na erkenning eigen keuze. Niks doorgegeven? Achternaam van de geboortemoeder.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om via onderlinge afspraken de achternaam van het kind te bepalen, dit gaat via de gemeente.
Samenlevingscontract
Het is niet mogelijk om via onderlinge afspraken de achternaam van het kind te bepalen, dit gaat via de gemeente.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over de achternaam van kinderen
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:5 BW.
Beslissen over kinderen
Om beslissingen te mogen nemen over je kind moet je gezag hebben. Gezag is een juridische term die aangeeft dat je keuzes mag maken over je kind. Bijvoorbeeld over de school waar je kind naartoe gaat of over een afspraak bij de huisarts. Wanneer heb je gezag?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
De geboortemoeder en de vader of meemoeder hebben automatisch gezamenlijk gezag als het kind geboren wordt tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap.
Niks geregeld
- De geboortemoeder heeft automatisch gezag.
- De vader krijgt bij erkenning ook automatisch gezag. Dit geldt pas vanaf 1 januari 2023.
- Geen erkenning of erkenning voor 1 januari 2023? Dan heeft alleen de geboortemoeder gezag en moet gezag aangevraagd worden voor de vader.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over wie gezag heeft over het kind.
Samenlevingscontract
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over wie gezag heeft over het kind.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over beslissen over kinderen
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:245 BW, artikel 1:251 BW, artikel 1:251b BW, artikel 1:252 BW, artikel 1:253b BW, artikel 1:253c BW, artikel 1:253sa BW.
Zorg voor kinderen
Veel stellen kiezen ervoor dat één van hen minder gaat werken als er kinderen komen. Dat kan grote financiële gevolgen hebben: minder inkomen, minder spaargeld, minder pensioen en een slechtere positie op de arbeidsmarkt. Houdt het recht hier rekening mee?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Er is automatische compensatie voor zorg via de gemeenschap van goederen, het delen van pensioen en partneralimentatie.
Niks geregeld
- Er is geen automatische compensatie voor zorg.
- De partner die meer zorgt, heeft een financieel nadeligere positie.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
De gemeenschap van goederen en het delen van pensioen kunnen uitgesloten worden, partneralimentatie niet.
Samenlevingscontract
Afspraken zijn mogelijk. Bijvoorbeeld: delen van inkomen en pensioen tijdens de zorgperiode. Of een zorgvergoeding bij het einde van de relatie.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over zorg voor kinderen en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:94 BW, artikel 1:155 BW, artikel 1:156 BW.
Kinderalimentatie
Kinderalimentatie is geld dat de ene ouder maandelijks moet betalen aan de andere ouder voor de verzorging van een kind. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van de verdeling van zorg, de kosten voor de kinderen en jullie inkomens.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Ouders zijn verplicht om kinderalimentatie te betalen tot het kind 21 jaar oud is.
Niks geregeld
Geen verschil. Ouders zijn verplicht om kinderalimentatie te betalen tot het kind 21 jaar oud is.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Uitsluiting is niet mogelijk.
Samenlevingscontract
Uitsluiting is niet mogelijk.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over kinderalimentatie en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:392 BW, artikel 1:394 BW, artikel 1:395a BW.
Wonen
Inleg bij aankoop van een woning
Als je samen een huis koopt kan het zijn dat een van jullie meer geld inlegt bij de aankoop van de woning. Krijg je dit geld terug bij het einde van de relatie?
Let op
Het gaat erom welke relatievorm jullie hebben op het moment dat je het huis koopt.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
De inleg moet terugbetaald worden. Hoe? Lees verder.
Niks geregeld
Er is geen standaard regel en het is onduidelijk of je de inleg terugkrijgt. Voor meer zekerheid, leg samen schriftelijk vast:
- Hoe hoog het verschil in inleg is
- Of het verschil terugbetaald moet worden
- Wanneer het verschil terugbetaald moet worden (bijvoorbeeld bij scheiding)
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Je kunt het verschil in inleg vastleggen en afspreken of dit terugbetaald moet worden en zo ja, wanneer.
Samenlevingscontract
Je kunt het verschil in inleg vastleggen en afspreken of dit terugbetaald moet worden en zo ja, wanneer.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over inleg bij de aankoop van een woning en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:87 BW, artikel 3:320 BW, artikel 3:321 BW, artikel 6:10 BW. Hoge Raad 10 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:707, Hoge Raad 21 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:436.
Hypotheekaflossing
Het kan gebeuren dat een van jullie tijdens de relatie een schenking of erfenis krijgt. Dit bedrag kan dan gebruikt worden om (een deel van) de hypotheekschuld af te lossen. Krijg je het geld dat gebruikt is voor de aflossing weer terug bij het einde van de relatie?
Let op
Het gaat erom welke relatievorm jullie hebben op het moment dat je de hypotheekaflossing doet.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
De hypotheekaflossing moet terugbetaald worden. Hoe? Lees verder.
Niks geregeld
Er is geen standaard regel en het is onduidelijk of je de hypotheekaflossing terugkrijgt. Voor meer zekerheid, leg samen schriftelijk vast:
- Hoe hoog de aflossing is
- Of de aflossing terugbetaald moet worden
- Wanneer de aflossing terugbetaald moet worden (bijvoorbeeld bij scheiding)
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Je kunt afspreken of een hypotheekaflossing terugbetaald moet worden en zo ja, wanneer.
Samenlevingscontract
Je kunt afspreken of een hypotheekaflossing terugbetaald moet worden en zo ja, wanneer.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over hypotheekaflossing en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:96 BW, artikel 1:87 BW, artikel 3:320 BW, artikel 3:321 BW, artikel 6:10 BW. Hoge Raad 10 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:707.
Verbouwing
Een nieuwe keuken, badkamer of aanbouw. Kosten van een verbouwing kunnen hoog oplopen. Het kan zijn dat een van jullie meer betaalt aan de verbouwing. Krijg je deze verbouwingskosten terug bij het einde van de relatie?
Let op
Het gaat erom welke relatievorm jullie hebben op het moment dat je de verbouwingskosten betaalt.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
- Als de verbouwing betaald is met salaris dat tijdens de relatie verdiend is, dan moeten de verbouwingskosten niet terugbetaald worden.
- Als de verbouwing betaald is met spaargeld dat er al was voor het huwelijk of geregistreerd partnerschap, of met een schenking of erfenis, dan moeten de verbouwingskosten wel terugbetaald worden.
Niks geregeld
Er is geen standaard regel en het is onduidelijk of je de verbouwingskosten terugkrijgt. Voor meer zekerheid, leg samen schriftelijk vast:
- Hoe hoog het verschil in inleg is
- Of het verschil terugbetaald moet worden
- Wanneer het verschil terugbetaald moet worden (bijvoorbeeld bij scheiding)
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Je kunt afspreken of verbouwingskosten terugbetaald moeten worden en zo ja, wanneer.
Samenlevingscontract
Je kunt afspreken of verbouwingskosten terugbetaald moeten worden en zo ja, wanneer.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over verbouwing en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:87 BW, artikel 3:172 BW, artikel 3:320 BW, artikel 3:321 BW, artikel 6:2 BW, artikel 6:10 BW, artikel 6:212 BW. Hoge Raad 10 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:707.
Huurwoning
Het kan zijn dat je gaat samenwonen in een huurwoning. Als jullie deze woning samen hebben gevonden en allebei op het huurcontract vermeld staan, dan zijn jullie allebei huurder. Als huurder heb je recht op wettelijke bescherming. Hoe zit het als slechts een van jullie op het huurcontract staat? Of als je intrekt in het huurhuis van je partner?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Je wordt automatisch gezamenlijk huurder en krijgt automatisch huurbescherming en het recht om in het huis te blijven wonen als de relatie eindigt.
Niks geregeld
- Je wordt niet automatisch gezamenlijk huurder. Je hebt in principe dus geen recht op de huurwoning. Ook niet als jullie er samen wonen, samen de huur betalen en samen op dat adres staan ingeschreven.
- In sommige gevallen kun je medehuurder worden. Lees verder wanneer je medehuurder wordt en wat dit betekent.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
- Het is niet mogelijk om met elkaar afspraken te maken over huurrechten in verhouding tot de verhuurder. Dat moet je met de verhuurder zelf afspreken.
- Wel kunnen jullie afspreken wie in de woning mag blijven wonen als jullie uit elkaar gaan.
Samenlevingscontract
- Het is niet mogelijk om met elkaar afspraken te maken over huurbescherming in verhouding tot de verhuurder. Dit moet je met de verhuurder zelf afspreken.
- Wel kunnen jullie afspreken wie in de woning mag blijven wonen als jullie uit elkaar gaan.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over een huurwoning en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 7:266 BW, artikel 7:267 BW.
Regels tijdens de relatie en bij scheiding
Verdeling van de vaste lasten
Huur of hypotheek, energiekosten, verzekeringen, boodschappen, de auto: ergens wonen en leven kost geld. Al deze kosten bij elkaar heten de kosten van de huishouding. Wie betaalt wat?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
De kosten moeten betaald worden naar verhouding van jullie inkomen.
Niks geregeld
Er is geen standaard regel en het is onduidelijk hoe de kosten verdeeld moeten worden.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Je kunt samen een andere verdeling afspreken.
Samenlevingscontract
Je kunt samen afspreken hoe je de kosten verdeelt.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over de verdeling van de vaste lasten en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:84 BW.
Delen van inkomen en geld sparen
Jullie krijgen salaris op je rekening, je stort geld op de gezamenlijke rekening, je hebt een gezamenlijke spaarrekening of je spaart apart. Wanneer wordt het geld van jullie samen en wanneer blijft het gescheiden?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
- Al het geld dat binnenkomt vanaf het moment van trouwen of registreren is van jullie samen. Het maakt daarbij niet uit of het op een privé bankrekening of op een gezamenlijke bankrekening wordt gestort. Dit heet de gemeenschap van goederen.
- Het geld dat je al had voor het huwelijk of partnerschap blijft privé.
- Ook erfenissen en schenkingen tijdens het huwelijk of partnerschap zijn privé.
- Deze regeling geldt voor huwelijken en partnerschappen die zijn gesloten na 1 januari 2018. Lees meer over de regels vóór 2018.
Niks geregeld
Inkomen en spaargeld blijven gescheiden. Wie minder gaat werken om voor kinderen te zorgen bouwt minder vermogen op en krijgt daarvoor geen compensatie bij scheiding.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Jullie kunnen afspreken dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat en dat jullie geld gescheiden blijft. Dit kan in combinatie met een verrekenbeding.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen geen gemeenschap van goederen afspreken. Wel kunnen jullie vastleggen dat jullie inkomen of spaargeld met elkaar verrekenen. Bijvoorbeeld om te compenseren voor zorg voor de kinderen.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over het delen van inkomen en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:94 BW, artikel 1:132 BW, artikel 1:141 BW.
Schulden
Een studieschuld bij DUO, een hypotheeklening bij de bank, belastingaanslagen en een sportschoolabonnement. Welke schulden zijn van jullie privé en voor welke schulden kunnen jullie allebei aangesproken worden?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
- Alle schulden die ontstaan vanaf het moment van trouwen of registreren zijn van jullie samen. Het maakt daarbij niet uit of iemand in z'n eentje iets koopt of dat je dit samen doet.
- De schulden die je al had voor het huwelijk of partnerschap blijven privé.
- De schulden die al gezamenlijk waren voor het huwelijk of partnerschap blijven gezamenlijk.
- Deze regeling geldt voor huwelijken en partnerschappen die zijn gesloten na 1 januari 2018. Lees meer over de regels vóór 2018.
Niks geregeld
Schulden blijven gescheiden. Schuldeisers van je partner kunnen niet aan jouw geld komen.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Jullie kunnen afspreken dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat en dat jullie schulden gescheiden blijven.
Samenlevingscontract
Je kunt in een samenlevingscontract geen afspraken maken over de verhouding tussen jou en de schuldeiser (de persoon aan wie je geld moet betalen). Jullie kunnen wel afspreken hoe jullie de betaling van bepaalde schulden onderling willen regelen.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over schulden en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:85 BW, artikel 1:94 BW, artikel 6:6 BW.
Eigendom van spullen
“Cd van jou, cd van mij, cd van ons allebei, maar gekregen van mijn moeder dus van mij.” Tijdens de relatie zijn er vaak allerlei spullen. Een van jullie heeft al een eettafel, er wordt een nieuwe televisie uitgezocht, de wasmachine wordt vervangen en jullie krijgen een mooi kunstwerk cadeau van vrienden. Wie is eigenaar van welke spullen? En wat is het uitgangspunt als jullie niet meer weten wie de eigenaar is?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
- De hoofdregel: alles wat jullie tijdens de relatie kopen is van jullie samen.
- De spullen die je al had voor het huwelijk of geregistreerd partnerschap blijven van jou privé.
- De spullen die je tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap koopt met spaargeld dat je al had voordat je dit aanging, of met een erfenis of schenking, zijn ook van jou privé.
- Als het onduidelijk is van wie iets is, dan is het uitgangspunt dat jullie gezamenlijk eigenaar zijn.
- Deze regeling geldt voor huwelijken en partnerschappen die zijn gesloten na 1 januari 2018. Lees meer over de regels vóór 2018.
Niks geregeld
- De spullen die de ene persoon koopt zijn van de ene persoon en de spullen die de andere persoon koopt zijn van de andere persoon.
- Spullen die jullie samen kopen of samen krijgen zijn van jullie allebei.
- Als het onduidelijk is van wie iets is, dan is het uitgangspunt dat de persoon die de spullen bij zich heeft de eigenaar is.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Jullie kunnen vastleggen wie eigenaar is van welke spullen.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen vastleggen wie eigenaar is van welke spullen. Ook kunnen jullie afspreken dat jullie gezamenlijk eigenaar zijn als het onduidelijk is van wie iets is.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over eigendom van spullen en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:94 BW, artikel 1:95 BW, artikel 1:131 BW, artikel 3:84 BW, artikel 3:90 BW, artikel 3:109 BW, artikel 3:119 BW, artikel 3:166 BW.
Uit elkaar gaan
Als een van jullie of jullie allebei niet langer samen willen zijn, dan kun je de relatie beëindigen. Wat moet je regelen bij het einde van de relatie? En wanneer moet je naar de rechter om uit elkaar te kunnen?
Huwelijk
Scheiden moet altijd via de rechter.
Niks geregeld
Scheiden kan via onderlinge afspraken. Het is niet nodig om naar de rechter te gaan, maar in sommige gevallen gebeurt dit toch. Lees hier waar je op moet letten.
Geregistreerd partnerschap
Als jullie geen minderjarige kinderen hebben en het eens zijn over de scheiding, dan kan scheiding bij de gemeente. In alle andere gevallen moet het via de rechter.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen afspreken wanneer de relatie eindigt en wat er dan gebeurt.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om af te spreken hoe de relatie eindigt. Jullie kunnen wel afspraken maken over wat er gebeurt als jullie gaan scheiden, bijvoorbeeld wie in de woning mag blijven wonen.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over uit elkaar gaan en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:149 BW, artikel 1:151 BW, artikel 1:80c BW.
Partneralimentatie
Partneralimentatie is een geldbedrag dat je betaalt aan je ex-partner na het einde van de relatie. De gedachte erachter: als een van jullie tijdens de relatie minder is gaan werken, kan diegene niet van de ene op de andere dag zelf genoeg geld verdienen. Wanneer is er recht op partneralimentatie?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
In sommige gevallen is er recht op partneralimentatie. Lees meer wanneer je partneralimentatie krijgt.
Niks geregeld
Er is geen automatisch recht op partneralimentatie. Ook niet als jullie al heel lang samenwonen en een van jullie voor kinderen gezorgd heeft.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om van tevoren af te spreken dat er geen recht op partneralimentatie is.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen afspreken dat er een recht op partneralimentatie bestaat. Bijvoorbeeld als een van de partners meer zorg voor de kinderen heeft verricht en daardoor minder goede carrièrekansen heeft als jullie uit elkaar gaan.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over partneralimentatie en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:156 BW, artikel 1:157 BW.
Ouderdomspensioen
Als je de pensioenleeftijd bereikt zijn er verschillende soorten uitkeringen die je kunt krijgen. Zo is er de wettelijke AOW-uitkering. Ook kun je een aanvullende pensioenuitkering krijgen van je werkgever, of kun je als ZZP'er zelf pensioen opzij gezet hebben. Dit heet ouderdomspensioen. Wordt het ouderdomspensioen dat je opbouwt tijdens de relatie met elkaar gedeeld?
Let op
Ouderdomspensioen is iets anders dan partnerpensioen. Dit blok gaat over ouderdomspensioen. Partnerpensioen geldt bij overlijden van je partner. Lees meer over partnerpensioen.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd, wordt bij een scheiding met elkaar gedeeld. Ieder heeft dan recht op de helft van het pensioen dat de ander in die periode heeft opgebouwd.
Niks geregeld
Pensioen wordt niet automatisch gedeeld. Ieder houdt zijn eigen pensioen. Dit kan nadelige gevolgen hebben als een van jullie minder gaat werken om voor het huishouden of kinderen te zorgen. De partner die minder gaat werken bouwt dan namelijk minder pensioen op.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Jullie kunnen afspreken dat het pensioen niet gedeeld wordt.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen afspreken dat pensioen wel gedeeld wordt, bijvoorbeeld voor de periode dat iemand minder werkt om voor het huishouden of kinderen te zorgen.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over ouderdomspensioen en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 2 Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, artikel 3 Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, artikel 1:155 BW.
Overlijden
Erfenis
Als een van jullie overlijdt, dan regelt de wet wie de erfgenaam is. Het hangt af van de relatievorm of jullie elkaars erfgenaam zijn. Je kunt afwijken van de wet via een testament. In een testament kun je zelf bepalen wie jouw erfgenaam is en wat diegene erft.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Jullie zijn automatisch elkaars erfgenaam.
Niks geregeld
Jullie zijn niet automatisch elkaars erfgenaam.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Je kunt niet via voorwaarden je erfenis regelen. Daar heb je een testament voor nodig. Dat regel je bij de notaris.
Samenlevingscontract
- Je kunt niet via een samenlevingscontract je erfenis regelen. Daar heb je een testament voor nodig.
- Je kunt wel iets afspreken over jullie gezamenlijke eigendom via een zogenoemd verblijvingsbeding. Lees hier meer wat een verblijvingsbeding is.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over de erfenis en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 4:10 BW, artikel 4:13 BW, artikel 4:42 BW, artikel 4:94 BW.
Erfbelasting
Het kan zijn dat je belasting moet betalen over de erfenis die je krijgt. Dit heet erfbelasting. Over een deel van de erfenis hoef je geen belasting te betalen. Dit heet de vrijstelling. Als ‘partner’ kun je recht hebben op een hoge vrijstelling van belasting. Over het bedrag dat boven de vrijstelling komt moet je wel belasting betalen. De hoeveelheid belasting die je moet betalen hangt af van jouw band met de persoon die overleden is. Als ‘partner’ en kind hoef je een relatief laag deel aan belasting te betalen. Wanneer word je aangemerkt als ‘partner’ en heb je de hoge vrijstelling en het lage belastingtarief?
Let op
Deze bedragen veranderen jaarlijks. Dit zijn de bedragen in 2026. Kijk op de website van de Belastingdienst voor meer informatie.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Je bent automatisch elkaars partner voor de erfbelasting. Hierdoor heb je een hoge vrijstelling van belasting en een relatief laag belastingtarief.
Niks geregeld
Je bent niet automatisch elkaars partner voor de erfbelasting. Ook niet als je een testament hebt. Om partner te zijn voor de erfbelasting moet je aan een aantal voorwaarden voldoen.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over erfbelasting.
Samenlevingscontract
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over erfbelasting.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over erfbelasting en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1a Successiewet, artikel 32 Successiewet.
Overlijdensrisicoverzekering
Met een overlijdensrisicoverzekering krijg je een bedrag uitgekeerd als je partner overlijdt. Meestal wordt de verzekering afgesloten bij een hypotheek, zodat de achterblijvende partner de woonlasten kan blijven betalen. Over de uitkering kan erfbelasting verschuldigd zijn. Dat hangt af van de vraag of de premie betaald is uit het vermogen van de partner die overlijdt. Zo ja, dan telt de uitkering mee als erfenis. Zo nee, dan niet. Dit verschilt per relatievorm.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
De helft van de uitkering wordt als erfenis beschouwd en wordt meegerekend bij de erfbelasting.
Niks geregeld
Het hangt af van de verzekering die je afsluit of het gezien wordt als erfenis.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Je kunt afspreken dat ieder uit eigen inkomen de premie betaalt, zodat de uitkering niet als erfenis wordt beschouwd. Je moet dit ook regelen in de polis van de verzekering.
Samenlevingscontract
Je kunt afspreken dat ieder uit eigen inkomen de premie betaalt, zodat de uitkering niet als erfenis wordt beschouwd. Je moet dit ook regelen in de polis van de verzekering.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over de overlijdensrisicoverzekering en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1a Successiewet, artikel 13 Successiewet, artikel 32 Successiewet.
Partnerpensioen
Als je partner komt te overlijden kan het zijn dat je recht hebt op partnerpensioen. Partnerpensioen is een vorm van nabestaandenpensioen. Je krijgt het geld direct na het overlijden van je partner en niet pas bij de pensioenleeftijd. Om partnerpensioen te krijgen moet je partner aangesloten zijn bij een pensioenfonds dat partnerpensioen aanbiedt. Als dat het geval is, dan hangt het af van de relatievorm wanneer je recht hebt op het partnerpensioen.
Let op
Partnerpensioen is iets anders dan ouderdomspensioen. Dit blok gaat over partnerpensioen. Ouderdomspensioen gaat over een pensioenuitkering bij het bereiken van de pensioenleeftijd. Lees meer over ouderdomspensioen.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Je hebt automatisch recht op partnerpensioen.
Niks geregeld
Je moet aangemeld zijn bij het pensioenfonds en je moet aan bepaalde voorwaarden voldoen om partnerpensioen te kunnen krijgen.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over partnerpensioen.
Samenlevingscontract
Het hebben van een notarieel samenlevingscontract is vaak een voorwaarde om partnerpensioen te kunnen ontvangen.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over partnerpensioen en jullie relatievorm
Relevante wetsartikelen: Artikel 1 Pensioenwet, artikel 2a Pensioenwet, artikel 16 Pensioenwet.
Overig
Belasting
In sommige gevallen worden jullie door de Belastingdienst als partners gezien. Dit heet fiscaal partnerschap. Of je wel of geen fiscaal partners bent kan uitmaken voor de belasting die je moet betalen en de toeslagen die je ontvangt. Wanneer ben je fiscaal partners?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Jullie zijn automatisch fiscaal partners. Lees meer op de website van de Belastingdienst.
Niks geregeld
Jullie zijn fiscaal partners als jullie aan een van de volgende voorwaarden voldoen:
- Jullie wonen samen en hebben een samenlevingscontract
- Jullie wonen samen en hebben samen een kind waarvan jullie allebei de juridisch ouder zijn
- Jullie wonen samen met een kind waarvan een van jullie de juridische ouder is
- Jullie wonen samen en zijn bij het pensioenfonds aangemeld als pensioenpartners
- Jullie wonen samen in een koophuis waarvan jullie allebei eigenaar zijn
Lees meer op de website van de Belastingdienst.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om onderling af te spreken dat je wel of geen fiscaal partners bent. Dit is een regel van de Belastingdienst.
Samenlevingscontract
Het is niet mogelijk om onderling af te spreken dat je wel of geen fiscaal partners bent. Dit is een regel van de Belastingdienst.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over belasting en jullie relatievorm
Kosten
De kosten van een huwelijk, geregistreerd partnerschap, voorwaarden en een samenlevingscontract verschillen. Het is afhankelijk van verschillende factoren wat de precieze kosten zijn. Hier staat een globale inschatting.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Jullie moeten geld betalen aan de gemeente. De kosten verschillen per gemeente en hangen af van de dag en het type ceremonie. Er is meestal een moment waarop het gratis kan.
Niks geregeld
Geen kosten bij aanvang van de relatie, maar mogelijk wel bij het einde van de relatie door de onduidelijkheid die bestaat.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Hiervoor moeten jullie verplicht naar de notaris. De kosten verschillen per notariskantoor en hangen af van de inhoud van jullie voorwaarden. De gemiddelde kosten liggen tussen de € 700 en € 2.000.
Samenlevingscontract
Je kunt zelf afspraken met elkaar maken, dat is kosteloos. In sommige gevallen is het beter om naar de notaris te gaan. De kosten verschillen per notariskantoor en hangen af van de inhoud van jullie samenlevingscontract. De gemiddelde kosten liggen tussen de € 400 en € 1.000. Lees hier wanneer een samenlevingscontract bij de notaris nuttig is.
Dit is een korte samenvatting. Er zijn uitzonderingen. Lees meer over de kosten en jullie relatievorm