In het kort
De regels die gelden als jullie uit elkaar gaan zijn afhankelijk van jullie relatievorm.
- Bij trouwen of een geregistreerd partnerschap regelt de wet automatisch van alles: scheiden gaat via de rechter, de gemeenschap van goederen en het pensioen moeten verdeeld worden en er kan recht op partneralimentatie bestaan.
- Gaan jullie uit elkaar zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan zijn er nauwelijks regels van toepassing. Dat lijkt eenvoudig, maar het kan erg lastig zijn. Met een samenlevingscontract kunnen jullie hier vooraf samen afspraken over maken.
Op deze pagina lees je wat er in elke situatie geldt voor: het beëindigen van de relatie, partneralimentatie en ouderdomspensioen. Lees ook over samenwonen, een huis kopen, kinderen en overlijden.
Uit elkaar gaan
Als een van jullie of jullie allebei niet langer samen willen zijn, dan kun je de relatie beëindigen. Wat moet je regelen bij het einde van de relatie? En wanneer moet je naar de rechter om uit elkaar te kunnen?
Huwelijk
Scheiden moet altijd via de rechter. Hoe gaat dat in z'n werk?
- Je hebt een advocaat nodig om een scheiding aan te vragen bij de rechter. Als jullie het met elkaar eens zijn over de scheiding, dan kunnen jullie samen één advocaat nemen. Als jullie er samen niet uit komen, dan kun je een eigen advocaat nemen die opkomt voor jouw belangen.
- Als jullie minderjarige kinderen hebben dan moeten jullie een ouderschapsplan schrijven. Hierin maken jullie afspraken over de zorg voor de kinderen, wanneer jullie de kinderen zien en hoe de kosten verdeeld worden. Het is belangrijk dat jullie samen nadenken hoe jullie de nieuwe situatie zo goed mogelijk kunnen maken voor de kinderen.
- Als jullie het niet eens kunnen worden over bepaalde gevolgen van de scheiding, dan kunnen jullie dit voorleggen aan de rechter bij de scheidingsaanvraag. Bijvoorbeeld wie in de woning mag blijven wonen, hoeveel geld er nog betaald moet worden en hoe het pensioen geregeld wordt.
Niks geregeld
Je hoeft niet naar de rechter om uit elkaar te kunnen. Scheiden kan via onderlinge afspraken. Dat betekent niet altijd dat scheiden makkelijker is dan bij het huwelijk of geregistreerd partnerschap. Ook als je niks geregeld hebt kan het zijn dat jullie samen huurder of eigenaar zijn van een woning, samen kinderen hebben of een gezamenlijke bankrekening hebben. Als je uit elkaar gaat moet je over al deze dingen met elkaar afspreken wat er gaat gebeuren.
- Als jullie minderjarige kinderen hebben dan moeten jullie een ouderschapsplan schrijven. Hierin maken jullie afspraken over de zorg voor de kinderen, wanneer jullie de kinderen zien en hoe de kosten verdeeld worden. Het is belangrijk dat jullie samen nadenken hoe jullie de nieuwe situatie zo goed mogelijk kunnen maken voor de kinderen.
- Als jullie het niet eens kunnen worden over bepaalde gevolgen van de scheiding, dan kunnen jullie dit voorleggen aan de rechter. Bijvoorbeeld wie in de woning mag blijven wonen, hoeveel geld er nog betaald moet worden en wie voor de kinderen gaat zorgen.
Geregistreerd partnerschap
- Als jullie geen minderjarige kinderen hebben en het eens zijn over de scheiding, dan kan scheiding bij de gemeente.
- In alle andere gevallen moet het via de rechter en geldt hetzelfde als bij het huwelijk, zie het blok hierboven.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen afspreken wanneer de relatie eindigt en wat er dan gebeurt.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om af te spreken hoe de relatie eindigt. Jullie kunnen wel afspraken maken over wat er gebeurt als jullie gaan scheiden, bijvoorbeeld wie in de woning mag blijven wonen.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:149 BW, artikel 1:151 BW, artikel 1:80c BW.
Partneralimentatie
Partneralimentatie is een geldbedrag dat je betaalt aan je ex-partner na het einde van de relatie. De gedachte erachter: als een van jullie tijdens de relatie minder is gaan werken, kan diegene niet van de ene op de andere dag in zijn eigen onderhoud voorzien. Wanneer is er recht op partneralimentatie?
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
In sommige gevallen moet de ene partner bij het einde van de relatie partneralimentatie betalen aan de andere partner. Om te bepalen wanneer dat het geval is, hoe hoog het bedrag is en hoe lang het betaald moet worden, zijn de volgende overwegingen van belang:
- De ene partner moet zelf niet genoeg geld verdienen om alle kosten te kunnen betalen.
- De andere partner moet genoeg geld hebben om eigen kosten te betalen én partneralimentatie.
- Jullie mogen zelf afspraken maken over de hoogte van de partneralimentatie. Als jullie het niet eens worden, dan kunnen jullie de rechter vragen om een bedrag te bepalen. De rechter kijkt dan naar hoeveel geld de ene partner nodig heeft en hoeveel de andere partner binnenkrijgt.
- De duur van de partneralimentatie is de helft van de duur van de relatie, met een maximum van vijf jaar. Dit kan langer zijn als jullie nog minderjarige kinderen hebben.
- Bijvoorbeeld: als jullie vier jaar een relatie hebben, dan duurt de partneralimentatie twee jaar.
- Bijvoorbeeld: als jullie vijftien jaar een relatie hebben, dan duurt de partneralimentatie vijf jaar.
- De partneralimentatie stopt als de partner die het ontvangt een nieuwe relatie krijgt en gaat trouwen, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenwonen.
Niks geregeld
Er is geen automatisch recht op partneralimentatie. Ook niet als jullie al heel lang samenwonen en een van jullie voor kinderen gezorgd heeft.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om van tevoren af te spreken dat er geen recht op partneralimentatie is. Wel kunnen jullie bij scheiding samen afspraken maken over de hoogte en de duur van de partneralimentatie.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen afspreken dat er een recht op partneralimentatie bestaat. Jullie hebben de vrijheid om alles hierover af te spreken: wanneer het ontstaat, hoe hoog het is en hoe lang het duurt. Dit kan ook al bij het begin van de relatie afgesproken worden.
- Bijvoorbeeld: als een van jullie meer zorg voor het huishouden en de kinderen op zich neemt, kan partneralimentatie compenseren voor de carrièremogelijkheden die hierdoor misgelopen zijn.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:156 BW, artikel 1:157 BW.
Ouderdomspensioen
Als je de pensioenleeftijd bereikt zijn er verschillende soorten uitkeringen die je kunt krijgen. Zo is er de wettelijke AOW-uitkering. Ook kun je een aanvullende pensioenuitkering krijgen van je werkgever, of kun je als ZZP'er zelf pensioen opzij gezet hebben. Dit heet ouderdomspensioen. Wordt het ouderdomspensioen dat je opbouwt tijdens de relatie met elkaar gedeeld?
Let op
Ouderdomspensioen is iets anders dan partnerpensioen. Dit blok gaat over ouderdomspensioen. Partnerpensioen geldt bij overlijden van je partner. Lees meer over partnerpensioen op de pagina Overlijden.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Pensioen dat is opgebouwd tijdens de relatie wordt automatisch met elkaar gedeeld.
- Jullie delen automatisch het pensioen dat jullie hebben opgebouwd tijdens de relatie. Ieder krijgt de helft van elkaars pensioen. Dat heet pensioenverevening.
- Het is belangrijk dat je binnen 2 jaar na scheiding bij het pensioenfonds meldt dat jullie uit elkaar zijn. Als je dat niet doet, moet je onderling regelen dat je ex-partner het pensioenbedrag aan jou betaalt.
- Het pensioen dat je voor of na het huwelijk of geregistreerd partnerschap hebt opgebouwd blijft van jezelf en hoef je niet te delen.
Niks geregeld
Pensioen wordt niet automatisch gedeeld. Ieder houdt zijn eigen pensioen. Dit kan nadelige gevolgen hebben als een van jullie minder gaat werken om voor het huishouden of kinderen te zorgen. De partner die minder gaat werken bouwt dan namelijk minder pensioen op.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Jullie kunnen afspreken dat het pensioen niet gedeeld wordt.
Samenlevingscontract
Jullie kunnen afspreken dat pensioen wel gedeeld wordt, bijvoorbeeld voor de periode dat iemand minder werkt om voor het huishouden of kinderen te zorgen.
Relevante wetsartikelen: Artikel 2 Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, artikel 3 Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, artikel 1:155 BW.