In het kort
De regels die gelden als een van jullie overlijdt zijn sterk afhankelijk van jullie relatievorm.
- Bij trouwen of een geregistreerd partnerschap zijn jullie automatisch elkaars erfgenaam, ook zonder testament.
- Wonen jullie samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan zijn jullie niet automatisch elkaars erfgenaam. Sommige dingen kunnen geregeld worden in een samenlevingscontract en om elkaars erfgenaam te worden is een testament nodig.
Op deze pagina lees je wat er bij de verschillende relatievormen geldt voor: een erfenis, een overlijdensrisicoverzekering, partnerpensioen en erfbelasting. Lees ook over samenwonen, een huis kopen, kinderen en scheiden.
Erfenis
Als een van jullie overlijdt dan regelt de wet wie de erfgenaam is. Het hangt af van de relatievorm of jullie elkaars erfgenaam zijn. Je kunt afwijken van de wet via een testament. In een testament kun je zelf bepalen wie jouw erfgenaam is en wat diegene erft.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Jullie zijn automatisch elkaars erfgenaam.
- Als jullie ook kinderen hebben, dan zijn je partner en de kinderen allemaal voor een gelijk deel de erfgenamen. Bij overlijden krijgen de kinderen niet direct hun erfenis. De wet regelt dat je partner eerst alle bezittingen krijgt: het huis, de auto, het spaargeld. De kinderen krijgen een geldvordering ter hoogte van hun erfenis. Deze vordering kunnen ze opeisen als ook je partner overlijdt. Dat systeem heet de wettelijke verdeling.
- Met een testament kunnen jullie hiervan afwijken. Bijvoorbeeld om iets aan een goed doel na te laten, of om te regelen wat er gebeurt als je partner na jouw overlijden hertrouwt. Een testament regel je bij de notaris.
Niks geregeld
Je bent niet automatisch elkaars erfgenaam. Om elkaars erfgenaam te worden moet je een testament opstellen.
- Wie is dan de erfgenaam? Als jullie kinderen hebben, dan erven jullie kinderen. Als jullie geen kinderen hebben, dan erven de ouders, broers en zussen van de persoon die overlijdt.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Je kunt niet via voorwaarden je erfenis regelen. Daar heb je een testament voor nodig. Dat regel je bij de notaris.
Samenlevingscontract
- Je kunt niet via een samenlevingscontract je erfenis regelen. Daar heb je een testament voor nodig.
- Je kunt wel iets afspreken over jullie gezamenlijke eigendom via een zogenoemd verblijvingsbeding. Daarin spreken jullie af dat wat jullie samen bezitten (bijvoorbeeld het huis en de inboedel) bij overlijden, volledig eigendom wordt van de langstlevende partner. Deze afspraak kan alleen gemaakt worden voor gezamenlijk eigendom en niet voor spaargeld of spullen die van één partner zijn.
Relevante wetsartikelen: Artikel 4:10 BW, artikel 4:13 BW, artikel 4:42 BW, artikel 4:94 BW.
Erfbelasting
Het kan zijn dat je belasting moet betalen over de erfenis die je krijgt. Dit heet erfbelasting. Over een deel van de erfenis hoef je geen belasting te betalen. Dit heet de vrijstelling. Als ‘partner’ kun je recht hebben op een hoge vrijstelling van belasting. Over het bedrag dat boven de vrijstelling komt moet je wel belasting betalen. De hoeveelheid belasting die je moet betalen hangt af van jouw band met de persoon die overleden is. Als ‘partner’ en kind hoef je een relatief laag deel aan belasting te betalen. Wanneer word je aangemerkt als ‘partner’ en heb je de hoge vrijstelling en het lage belastingtarief?
Let op
Deze bedragen veranderen jaarlijks. Dit zijn de bedragen in 2026. Kijk op de website van de Belastingdienst voor meer informatie.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
- Je bent automatisch elkaars partner voor de erfbelasting.
- Je partner hoeft over de eerste € 828.035 geen belasting te betalen. Daarna moet je over een eerste gedeelte 10 % belasting betalen en bij een hoger bedrag 20 %.
- Je kind hoeft over de eerste € 26.230 geen belasting te betalen. Daarna moet je over een eerste gedeelte 10 % belasting betalen en bij een hoger bedrag 20 %.
Niks geregeld
- Je bent niet automatisch elkaars partner voor de erfbelasting. Ook niet als je een testament hebt.
- Om partner te worden moet je aan een van deze twee eisen voldoen:
- Minstens 6 maanden voordat je partner overlijdt samenwonen en een notarieel samenlevingscontract hebben waarin een wederzijdse zorgplicht staat.
- Minimaal vijf jaar op hetzelfde adres staan ingeschreven.
- Als je aangemerkt wordt als partner, dan hoef je over de eerste € 828.035 geen belasting te betalen. Daarna moet je over een eerste gedeelte 10 % belasting betalen en bij een hoger bedrag 20 %.
- Word je niet aangemerkt als partner, dan hoef je over de eerste € 2.769 geen belasting te betalen. Daarna moet je over een eerste gedeelte 30 % belasting betalen en bij een hoger bedrag 40 %.
- Je kind hoeft over de eerste € 26.230 geen belasting te betalen. Daarna moet je over een eerste gedeelte 10 % belasting betalen en bij een hoger bedrag 20 %.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over erfbelasting.
Samenlevingscontract
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over erfbelasting. Een samenlevingscontract bij de notaris is wel van toegevoegde waarde: daarmee kun je na zes maanden samenwonen als partner aangemerkt worden voor de erfbelasting, en dat scheelt veel belasting.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1a Successiewet, artikel 32 Successiewet.
Overlijdensrisicoverzekering
Een overlijdensrisicoverzekering keert een bedrag uit als een van jullie overlijdt. Meestal wordt het afgesloten bij een hypotheek, zodat de achterblijvende partner de woonlasten kan blijven betalen. Over de uitkering kan erfbelasting verschuldigd zijn. Dat hangt af van de vraag of de premie betaald is met het geld van de partner die overlijdt. Zo ja, dan telt de uitkering mee als erfenis. Zo nee, dan niet. Dit verschilt per relatievorm.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
Vanaf het huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt jullie inkomen gezamenlijk. De Belastingdienst gaat ervan uit dat de premie betaald wordt met dit gezamenlijke inkomen. Jullie betalen dan juridisch gezien allebei de helft van de premie. Hierdoor wordt de helft van de uitkering meegerekend bij de erfenis. Als het totaal van de erfenis lager is dan de vrijstelling, dan wordt er geen belasting betaald. Zie het blok Erfbelasting.
Niks geregeld
- Het hangt af van de verzekering die je afsluit of het gezien wordt als erfenis.
- Als de premie betaald is met geld van de partner die is overleden, dan wordt het wel gezien als erfenis en betaal je erfbelasting over de uitkering. Zie het blok Erfbelasting voor de vrijstellingen en tarieven die dan gelden.
- Als de premie niet betaald is met geld van de partner die is overleden, dan wordt het niet gezien als erfenis en betaal je geen erfbelasting over de uitkering. Dit kun je op twee manieren regelen:
- Kruislings verzekeren: jullie sluiten allebei een eigen overlijdensrisicoverzekering af waarmee je het leven van je partner verzekert. Jij bent dan de begunstigde en betaalt zelf de premie, en je partner is de verzekerde.
- Premiesplitsing: jullie sluiten samen één verzekering af en in de polis worden de premies gesplitst. Jij betaalt dan het deel van de verzekering voor het leven van je partner en je partner betaalt het deel van de verzekering voor jouw leven.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
- Je kunt afspreken dat jullie inkomens gescheiden blijven en dat jullie allebei uit jullie eigen inkomen de premie betalen. De uitkering wordt dan niet meegerekend bij de erfenis.
- Je moet dit ook regelen in de polis van de verzekering. Hiervoor zijn twee opties:
- Kruislings verzekeren: jullie sluiten allebei een eigen overlijdensrisicoverzekering af waarmee je het leven van je partner verzekert. Jij bent dan de begunstigde en betaalt zelf de premie, en je partner is de verzekerde.
- Premiesplitsing: jullie sluiten samen één verzekering af en in de polis worden de premies gesplitst. Jij betaalt dan het deel van de verzekering voor het leven van je partner en je partner betaalt het deel van de verzekering voor jouw leven.
Samenlevingscontract
- Je kunt afspreken dat jullie allebei uit jullie eigen inkomen de premie betalen. De uitkering wordt dan niet meegerekend bij de erfenis.
- Je moet dit ook regelen in de polis van de verzekering. Hiervoor zijn twee opties:
- Kruislings verzekeren: jullie sluiten allebei een eigen overlijdensrisicoverzekering af waarmee je het leven van je partner verzekert. Jij bent dan de begunstigde en betaalt zelf de premie, en je partner is de verzekerde.
- Premiesplitsing: jullie sluiten samen één verzekering af en in de polis worden de premies gesplitst. Jij betaalt dan het deel van de verzekering voor het leven van je partner en je partner betaalt het deel van de verzekering voor jouw leven.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1a Successiewet, artikel 13 Successiewet, artikel 32 Successiewet.
Partnerpensioen
Als je partner komt te overlijden kan het zijn dat je recht hebt op partnerpensioen. Partnerpensioen is een vorm van nabestaandenpensioen. Je krijgt het geld direct na het overlijden van je partner en niet pas bij de pensioenleeftijd. Om partnerpensioen te krijgen moet je partner aangesloten zijn bij een pensioenfonds dat partnerpensioen aanbiedt. Als dat het geval is, dan hangt het af van de relatievorm wanneer je recht hebt op het partnerpensioen.
Let op
Partnerpensioen is iets anders dan ouderdomspensioen. Dit blok gaat over partnerpensioen. Ouderdomspensioen gaat over een pensioenuitkering bij het bereiken van de pensioenleeftijd. Lees meer over ouderdomspensioen op de pagina Scheiden.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
- Om partnerpensioen te kunnen ontvangen moet je gezien worden als elkaars ‘partner’ door het pensioenfonds.
- Echtgenoten en geregistreerde partners zijn automatisch elkaars ‘partner’. Hierdoor heb je automatisch recht op partnerpensioen.
Niks geregeld
- Om partnerpensioen te kunnen ontvangen moet je gezien worden als elkaars ‘partner’ door het pensioenfonds.
- Het pensioenfonds mag zelf bepalen wanneer iemand die niet getrouwd is en geen geregistreerd partnerschap heeft wordt gezien als ‘partner’.
- Vaak stellen pensioenfondsen als voorwaarde dat je een notarieel samenlevingscontract moet hebben.
- Ook als aan de voorwaarden is voldaan, word je vaak niet automatisch elkaars ‘partner’. Het is nodig om elkaar als partner aan te melden bij het pensioenfonds.
Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden
Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over partnerpensioen.
Samenlevingscontract
- Het hebben van een notarieel samenlevingscontract is vaak een voorwaarde om gezien te worden als elkaars ‘partner’ en dus om partnerpensioen te kunnen ontvangen.
- Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over partnerpensioen.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1 Pensioenwet, artikel 2a Pensioenwet, artikel 16 Pensioenwet.