In het kort
- Met huwelijkse voorwaarden kun je afwijken van de wet.
- Huwelijkse voorwaarden maak je altijd bij een notaris.
- Je kunt niet overal van afwijken.
Wat zijn huwelijkse voorwaarden?
Huwelijkse voorwaarden zijn afspraken die je samen kunt maken over je relatie. Hiermee kun je afwijken van de regels uit de wet. Huwelijkse voorwaarden moeten opgesteld worden bij de notaris. Je kunt dit doen voorafgaand aan het huwelijk én tijdens het huwelijk.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:114 BW, artikel 1:115 BW.
Voordelen
Het voordeel van huwelijkse voorwaarden is dat je zelf kunt afspreken hoe jullie de relatie willen regelen. Deze afspraken kunnen over allerlei dingen gaan. Bijvoorbeeld over:
- Een bedrijf van een van jullie of van jullie samen.
- De vraag of sommige betalingen wel of niet terugbetaald moeten worden als jullie uit elkaar gaan.
- De gemeenschap van goederen. Jullie kunnen afspreken dat jullie geld gescheiden blijft.
- Pensioen dat je opbouwt tijdens de relatie.
Risico's
- Soms zijn huwelijkse voorwaarden niet meer up-to-date. Vaak maken mensen huwelijkse voorwaarden aan het begin van het huwelijk. Een aantal jaar later kan jullie leven er heel anders uitzien. De huwelijkse voorwaarden passen dan niet meer goed bij jullie relatie. Veel mensen vergeten de huwelijkse voorwaarden aan te passen naar de nieuwe wensen. Dit kan vervelende situaties opleveren bij scheiding.
- Als jullie de gemeenschap van goederen uitsluiten kan de partner die meer zorg voor het huishouden en eventuele kinderen op zich neemt in een financieel vervelende positie terecht komen.
- Afspraken die gemaakt worden in de huwelijkse voorwaarden worden in de praktijk niet altijd uitgevoerd. Dit kan discussie opleveren bij het einde van de relatie.
Veel voorkomende huwelijkse voorwaarden
- Koude uitsluiting: deze vorm van huwelijkse voorwaarden zorgt ervoor dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat. Jullie blijven allebei jullie eigen geld en schulden houden en delen niets met elkaar. Let op: deze vorm kan nadelig uitpakken voor de partner die meer huishoudelijke taken of zorg voor kinderen op zich neemt.
- Periodiek of finaal verrekenbeding: deze vorm van huwelijkse voorwaarden zorgt ervoor dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat. Jullie blijven allebei formeel gezien jullie eigen geld en schulden houden, maar je spreekt wel af om onderling met elkaar te verrekenen. Als er een verschil ontstaat tussen jullie vermogens, dan kun je dit tussentijds (periodiek) of aan het einde van de relatie (finaal) met elkaar verrekenen. Hierdoor hebben jullie juridisch gezien allebei een eigen vermogen, maar delen jullie dit in de praktijk wel. Dit kan voordelig zijn als er een eigen bedrijf is.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:132 BW tot en met artikel 1:143 BW.
Wat kun je afspreken?
Dit zijn een aantal voorbeelden van dingen die je wel en niet kunt afspreken. Hier staan de onderwerpen die het meest voorkomen. Er zijn nog meer dingen die je kunt regelen.
Kinderen
Kinderen krijgen
Als juridisch ouder van een kind ontstaan er allerlei rechten. Zo heb je recht op omgang met je kind en wordt je kind automatisch jouw erfgenaam.
- Er kunnen geen onderlinge afspraken gemaakt worden over wie de moeder wordt of wie de vader wordt. Dit regelt de overheid.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:198 BW, artikel 1:199 BW, artikel 1:203 BW, artikel 1:204 BW.
Achternaam van kinderen
Een kind krijgt bij de geboorte een achternaam. Welke achternaam is dit?
- Het is niet mogelijk om via onderlinge afspraken de achternaam van het kind te bepalen, dit gaat via de gemeente.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:5 BW.
Beslissen over kinderen
Om als ouder beslissingen te mogen nemen over je kind moet je gezag hebben. Gezag is een juridische term die aangeeft dat je keuzes mag maken over je kind. Bijvoorbeeld over de school waar je kind naartoe gaat of over een afspraak bij de huisarts. Wanneer heb je gezag?
- Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over wie gezag heeft over het kind. Dit regelt de overheid.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:245 BW, artikel 1:251 BW.
Zorg voor kinderen
Veel stellen kiezen ervoor dat één van hen minder gaat werken als er kinderen komen. Dat kan grote financiële gevolgen hebben: minder inkomen, minder spaargeld, minder pensioen en een slechtere positie op de arbeidsmarkt. De wet geeft regels die deze partner beschermen, zoals de gemeenschap van goederen, het delen van pensioen en partneralimentatie.
- De gemeenschap van goederen en het delen van pensioen kunnen uitgesloten worden, partneralimentatie niet.
- Uitsluiting van de gemeenschap van goederen en pensioendeling kunnen negatieve financiële gevolgen hebben voor de partner die meer zorgtaken op zich neemt.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:94 BW, artikel 1:121 BW, artikel 1:155 BW, artikel 1:156 BW.
Kinderalimentatie
Kinderalimentatie is geld dat de ene ouder maandelijks moet betalen aan de andere ouder voor de verzorging van een kind. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van de verdeling van zorg, de kosten voor de kinderen en jullie inkomens.
- Het is niet mogelijk om af te spreken dat er geen kinderalimentatie betaald hoeft te worden.
- Je kunt bij scheiding wel afspraken maken over de hoogte van de kinderalimentatie.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:392 BW, artikel 1:394 BW, artikel 1:395a BW.
Wonen
Inleg bij aankoop van een woning
Als je samen een huis koopt kan het zijn dat een van jullie meer geld inlegt bij de aankoop van de woning. De wet bepaalt dat je dit bedrag meestal terugkrijgt (lees meer).
Let op
Het gaat erom welke relatievorm jullie hebben op het moment dat je het huis koopt.
- Je kunt het verschil in inleg opschrijven en afspreken of dit terugbetaald moet worden en zo ja, wanneer en hoeveel.
- Zo kun je afspreken dat alleen het verschil in inleg terugbetaald moet worden en dat de waardestijging van het huis niet meegerekend moet worden.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:87 BW, artikel 1:96 BW.
Hypotheekaflossing
Het kan voorkomen dat een van jullie tijdens de relatie een schenking of erfenis krijgt. Dit bedrag kan dan gebruikt worden om (een deel van) de hypotheekschuld af te lossen. De wet bepaalt dat je dit bedrag meestal terugkrijgt (lees meer).
Let op
Het gaat erom welke relatievorm jullie hebben op het moment dat je de hypotheekaflossing doet.
- Je kunt opschrijven hoe hoog de hypotheekaflossing is en afspreken of dit terugbetaald moet worden en zo ja, wanneer en hoeveel.
- Zo kun je afspreken dat alleen de hypotheekaflossing zelf terugbetaald moet worden en dat de waardestijging van het huis niet meegerekend moet worden.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:87 BW, artikel 1:96 BW.
Verbouwing
Een nieuwe keuken, badkamer of aanbouw. Kosten van een verbouwing kunnen hoog oplopen. Het kan zijn dat een van jullie meer betaalt aan de verbouwing. De wet bepaalt dat je dit bedrag in sommige gevallen terugkrijgt (lees meer).
Let op
Het gaat erom welke relatievorm jullie hebben op het moment dat je de verbouwingskosten betaalt.
- Je kunt de verbouwingskosten vastleggen en afspreken of dit terugbetaald moet worden en zo ja, wanneer en hoeveel.
- Zo kun je afspreken dat alleen het betaalde bedrag terugbetaald moet worden en dat de waardestijging van het huis niet meegerekend moet worden.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:87 BW, artikel 1:96 BW.
Huurwoning
Het kan zijn dat je gaat samenwonen in een huurwoning. Als jullie deze woning samen hebben gevonden en allebei op het huurcontract vermeld staan, dan zijn jullie allebei huurder. Als huurder heb je recht op wettelijke bescherming. De wet geeft aan echtgenoten en geregistreerde partners ook automatisch bescherming als jullie niet allebei op het huurcontract staan.
- Het is niet mogelijk om met elkaar afspraken te maken over huurrechten in verhouding tot de verhuurder. Dat moet je met de verhuurder zelf afspreken.
- Wel kunnen jullie afspreken wie in de woning mag blijven wonen als jullie uit elkaar gaan.
Relevante wetsartikelen: Artikel 7:266 BW.
Regels tijdens de relatie en bij scheiding
Verdeling van de vaste lasten
Huur of hypotheek, energie, verzekeringen, boodschappen, de auto, de kosten van de kinderen: samen een huishouden voeren kost geld. Deze kosten samen heten de kosten van de huishouding. Het uitgangspunt is dat deze naar verhouding van jullie inkomens betaald worden.
- Je kunt samen een andere verdeling afspreken.
- Bijvoorbeeld ieder de helft, een vast bedrag per maand of een verdeling waarbij bepaalde uitgaven buiten beschouwing blijven.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:84 BW.
Delen van inkomen en geld sparen
Jullie krijgen salaris op je rekening, je stort geld op de gezamenlijke rekening, je hebt een gezamenlijke spaarrekening of je spaart apart. Het uitgangspunt is dat al het geld dat binnenkomt vanaf het moment van trouwen of registreren van jullie samen is. Het maakt daarbij niet uit of het op een privé bankrekening of op een gezamenlijke bankrekening wordt gestort. Dit heet de gemeenschap van goederen (lees meer).
- Jullie kunnen afspreken dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat en dat jullie geld apart blijft. Dit kan in combinatie met een verrekenbeding, zie hierboven bij ‘Veel voorkomende huwelijkse voorwaarden’.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:94 BW, artikel 1:132 BW tot en met artikel 1:143 BW.
Schulden
Een studieschuld bij DUO, een hypotheeklening bij de bank, belastingaanslagen en een sportschoolabonnement. Het uitgangspunt is dat alle schulden die ontstaan vanaf het moment van trouwen of registreren van jullie samen zijn. Het maakt daarbij niet uit of iemand in z'n eentje iets koopt of dat je dit samen doet (lees meer).
- Jullie kunnen afspreken dat er geen gemeenschap van goederen ontstaat en dat jullie schulden gescheiden blijven.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:85 BW, artikel 1:94 BW.
Eigendom van spullen
“Cd van jou, cd van mij, cd van ons allebei, maar gekregen van mijn moeder dus van mij.” Een huis vult zich vaak gedurende de relatie. Er wordt een bank gekocht, een televisie uitgezocht, de wasmachine wordt vervangen en jullie krijgen een mooi kunstwerk cadeau van vrienden. Het uitgangspunt is dat alles wat jullie tijdens de relatie kopen van jullie samen is (lees meer).
- Jullie kunnen opschrijven wie eigenaar is van welke spullen zodat later duidelijk is wat van wie is. Het document waarin je dit opschrijft wordt vaak de ‘Staat van aanbrengsten’ genoemd.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:94 BW, artikel 1:95 BW, artikel 1:131 BW.
Eigen bedrijf
Het kan zijn dat een van jullie al een eigen bedrijf heeft voordat jullie trouwen, of dat iemand een eigen bedrijf start tijdens het huwelijk of dat jullie samen een bedrijf hebben. In huwelijkse voorwaarden kun je meerdere dingen afspreken over het bedrijf.
- Jullie kunnen afspreken welke inkomsten van het bedrijf van jullie samen zijn.
- Jullie kunnen het geld van de partner die geen bedrijf heeft beschermen tegen schuldeisers van het bedrijf.
- Als je nog niet zeker weet of je ooit een eigen bedrijf wilt, dan kun je ook wachten met huwelijkse voorwaarden tot het moment dat je besluit om het bedrijf te beginnen.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:94 BW.
Uit elkaar gaan
Als een van jullie of jullie allebei niet langer samen willen zijn, dan kun je de relatie beëindigen. Het uitgangspunt is dat je naar de rechter moet om te kunnen scheiden (lees meer).
- Het is niet mogelijk om af te spreken hoe de relatie eindigt, het moet altijd via de rechter.
- Jullie kunnen wel afspraken maken over wat er gebeurt als jullie gaan scheiden, bijvoorbeeld wie in de woning mag blijven wonen.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:149 BW, artikel 1:151 BW.
Partneralimentatie
Partneralimentatie is een geldbedrag dat je betaalt aan je ex-partner na het einde van de relatie. De gedachte erachter: als een van jullie tijdens de relatie minder is gaan werken, kan diegene niet van de ene op de andere dag in zijn eigen onderhoud voorzien. Het uitgangspunt is dat de regels over partneralimentatie van toepassing zijn. Of er ook daadwerkelijk partneralimentatie betaald moet worden hangt af van verschillende omstandigheden (lees meer).
- Het is niet mogelijk om van tevoren af te spreken dat er geen partneralimentatie betaald hoeft te worden.
- Wel kunnen jullie bij scheiding samen afspraken maken over de hoogte en de duur van de partneralimentatie.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1:156 BW, artikel 1:157 BW.
Ouderdomspensioen
Als je de pensioenleeftijd bereikt zijn er verschillende soorten uitkeringen die je kunt krijgen. Zo is er de wettelijke AOW-uitkering. Ook kun je een aanvullende pensioenuitkering krijgen van je werkgever, of kun je als ZZP'er zelf pensioen opzij gezet hebben. Dit heet ouderdomspensioen. Het uitgangspunt is dat het ouderdomspensioen dat je opbouwt tijdens de relatie met elkaar gedeeld wordt (lees meer).
- Jullie kunnen afspreken dat het pensioen niet gedeeld wordt.
Let op
Ouderdomspensioen is iets anders dan partnerpensioen. Dit blok gaat over ouderdomspensioen. Partnerpensioen geldt bij overlijden van je partner. Lees meer over partnerpensioen op de pagina Overlijden.
Relevante wetsartikelen: Artikel 2 Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, artikel 3 Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, artikel 1:155 BW.
Overlijden
Erfenis
Jullie zijn automatisch elkaars erfgenaam.
- Je kunt niet via voorwaarden je erfenis regelen.
- Daar heb je een testament voor nodig. Dat regel je bij de notaris.
Relevante wetsartikelen: Artikel 4:10 BW, artikel 4:13 BW, artikel 4:42 BW, artikel 4:94 BW.
Erfbelasting
Het kan zijn dat je belasting moet betalen over de erfenis die je krijgt. Dit heet erfbelasting. Over een deel van de erfenis hoef je geen belasting te betalen. Dit heet de vrijstelling. Als ‘partner’ kun je recht hebben op een hoge vrijstelling van belasting. Over het bedrag dat boven de vrijstelling komt moet je wel belasting betalen. De hoeveelheid belasting die je moet betalen hangt af van jouw band met de persoon die overleden is. Als ‘partner’ en kind hoef je een relatief laag deel aan belasting te betalen. Jullie worden automatisch gezien als elkaars ‘partner’ voor de erfbelasting. Hierdoor heb je een hoge vrijstelling en een relatief laag belastingtarief (lees meer).
- Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over erfbelasting. Dit regelt de overheid.
Overlijdensrisicoverzekering
Een overlijdensrisicoverzekering keert een bedrag uit als een van jullie overlijdt. Meestal wordt het afgesloten bij een hypotheek, zodat de achterblijvende partner de woonlasten kan blijven betalen. De helft van de uitkering die je krijgt wordt meegerekend bij de erfbelasting. Als de totale erfenis boven de vrijstelling komt moet je erfbelasting betalen (lees meer).
- Je kunt afspreken dat jullie inkomens gescheiden blijven en dat jullie allebei uit jullie eigen inkomen de premie betalen. De uitkering wordt dan niet meegerekend bij de erfenis.
- Je moet dit ook regelen in de polis van de verzekering. Hiervoor zijn twee opties:
- Kruislings verzekeren: jullie sluiten allebei een eigen overlijdensrisicoverzekering af waarmee je het leven van je partner verzekert. Jij bent dan de begunstigde en betaalt zelf de premie, en je partner is de verzekerde.
- Premiesplitsing: jullie sluiten samen één verzekering af en in de polis worden de premies gesplitst. Jij betaalt dan het deel van de verzekering voor het leven van je partner en je partner betaalt het deel van de verzekering voor jouw leven.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1a Successiewet, artikel 13 Successiewet, artikel 32 Successiewet.
Partnerpensioen
Als je partner komt te overlijden kan het zijn dat je recht hebt op partnerpensioen. Partnerpensioen is een vorm van nabestaandenpensioen. Je krijgt het geld direct na het overlijden van je partner en niet pas bij de pensioenleeftijd. Om partnerpensioen te krijgen moet je partner aangesloten zijn bij een pensioenfonds dat partnerpensioen aanbiedt. Als dat het geval is, dan worden jullie automatisch gezien als elkaars partner en krijg je partnerpensioen.
- Het is niet mogelijk om onderlinge afspraken te maken over partnerpensioen. Dit gaat via het pensioenfonds.
Relevante wetsartikelen: Artikel 1 Pensioenwet.